حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى

مقدمه 183

تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )

داد كه حاضر است شهر را تسليم كند به شرط اينكه شاپور او را بزنى اختيار نمايد شاپور اين پيشنهاد را پذيرفت و دختر به پدر خود خيانت كرده شهر را تسليم نمود ولى بعد از تسخير شهر چنان كه مورّخين خارجه نوشته‌اند دختر را بامر شاه بجلّاد سپردند « 1 » جنگ اوّل با روم اين جنگ از 241 تا 244 م . دوام يافت توضيح آنكه چون شاپور مشاهده كرد كه اوضاع داخلي روم مغشوش است نصيبين « 2 » را محاصره نموده گرفت پس از آن به طرف درياى مغرب روانه و انطاكيّه را متصرّف شد و ليكن ديرى نگذشت كه بعد از كشمكشهاى داخلي گردين « 3 » امپراطور روم شده با لشگرى جرّار بمشرق آمد و قشون ايران در سوريّه شكست خورده عقب نشست قشون رومى از فرات گذشته نصيبين را گرفت و بعد از دجله گذشته تيسفون را محاصره كرد در اين اثناء روميها بر گردين شوريده او را كشتند و فيليپ عرب كه بعد از او تخت را غصب كرد با شاپور صلح نموده از مشرق رفت موافق اين عهدنامه ارمنستان و بين النّهرين جزو ايران گرديدند . جنگ دوّم - اسارت والرين « 4 » جنگ دوّم از 258 تا 260 م . امتداد يافت اين دفعه‌باز شاپور با بهره‌مندى از فرات گذشته و به طرف انطاكيّه رانده اين شهر را گرفت پس از آن امپراطور روم والرين كه پير بود براى استخلاص انطاكيّه شتافت و اين شهر را مسترد داشته در تعقيب قشون ايران تا ادس پيشرفت در اينجا شاپور نقشه جنگ را طورى ريخت كه تمام قشون رومى محصور شد و هرچند روميها كوشش كردند كه راهى

--> ( 1 ) - نوشته‌اند در ابتداء شاپور نمىخواسته او را بكشد ولى بعد كه دانست اين دختر چقدر پرورده ناز و نعمت بوده و باوجوداين به پدر خود خيانت كرده از حسّ تنفّر امر بكشتن او داد ( 2 ) - NISSIBIN نصيبين كرسى اروستان و در مسافت 25 فرسخ از موصل امروزى واقع بود ( 3 ) - GORDIEN ( 4 ) - VALERIEN